این کتاب خواننده را با ایده ای روبه رو می کند که جایگاه زبان را به طور بنیادین دگرگون می سازد: زبان نه ابزار، بلکه موجودی زنده با رفتار ژنومیک است. در این چشم انداز نو، زبان همان نقشی را در حیات فرهنگی و اجتماعی ایفا می کند که ژن در حیات زیستی؛ حامل اطلاعات، واجد حافظه، مستعد جهش، در معرض انتخاب و همواره در تعامل با محیط. زبان، در این معنا، ژنوم پنهان جامعه است؛ ساختاری که تاریخ، معنا، قدرت و آینده را در خود رمزگذاری می کند.
نوآوری اصلی کتاب در آن است که زبان را از سطح نشانه و قرارداد فراتر می برد و به سطح هستی شناختی ارتقا می دهد. نویسنده، با عبور آگاهانه از مرزهای تثبیت شده ی رشته ها، مفاهیمی برگرفته از زیست شناسی فرگشتی، فلسفه، فیزیک، نظریه اطلاعات، جامعه شناسی و زبان شناسی را در چارچوبی واحد گرد می آورد. در این چارچوب، واژگان همچون ژن ها حامل تجربه های تاریخی اند، نحو همانند آنزیمی است که معنا را فعال می کند، و گفتمان ها به منزله ی زنجیره هایی ژنومیک عمل می کنند که واقعیت اجتماعی را خلق نموده، تثبیت می کنند یا دگرگون می سازند.
مفهوم «آجرهای ژنتیکی محیط» که در این کتاب آمده است، افزون بر اینکه تأکید می کند: «تمدن ها عملاً توده هایی سازمان یافته از ژن های در شارش و کریستالیزه شده هستند»، همچنین نشان می دهد که زبان هرگز در خلأ شکل نمی گیرد: اشیا، نهادها، سنت ها، فناوری ها و رسانه ها خود به حافظه ای ژن گون بدل می شوند که در زبان کریستالیزه (متبلور) می شوند و هم زمان از آن تأثیر می پذیرند. از این منظر، زبان نه فقط حافظ گذشته، بلکه سازنده ی آینده است؛ هر نوواژه، هر استعاره ی تازه و هر دگرگونی زبانی، جهشی در ژنوم فرهنگی محسوب می شود.
در جهانی که هوش مصنوعی، رسانه های دیجیتال و حافظه های ماشینی به بخشی از زیست روزمره بدل شده اند، این کتاب نشان می دهد که زبان وارد مرحله ای تازه از فرگشت شده است؛ مرحله ای که در آن، ژنوم فرهنگی بشر در حال بازنویسی است. رفتار ژنومیک زبان دعوتی است به بازاندیشی عمیق در نسبت زبان، قدرت، تکنولوژی و آینده ی انسان؛ و یادآوری این نکته که ما نه صرفاً کاربران زبان، بلکه حاملان و وارثان ژنومی هستیم که هر روز با گفتن، نوشتن و حتی سکوت، آن را دگرگون می کنیم.